Προτεινόμενες οδηγίες συλλογής ορού/πλάσματος

Τα δείγματα, μετά τον πλήρη φυγοκεντρικό αποχωρισμό των έμμορφων στοιχείων, πρέπει να φυλάσσονται στους 2⁰-8⁰C (ψυγείο/συντήρηση) μέχρι την στιγμή της παράδοσής τους. Σε ειδικές περιπτώσεις, απαιτείται η φύλαξη στους -20⁰C.

 

• Ορός (σωληνάριο χωρίς αντιπηκτικό)

1. Προετοιμάστε κατάλληλα τον δότη, ώστε να είναι εφικτή η συλλογή του αναγκαίου δείγματος.
2. Συλλέξτε το αίμα µε τυπικές τεχνικές φλεβοτομής σε απλά σωληνάρια.
3. Συνίσταται η χρήση σωληναρίων που περιέχουν κάποιο επιταχυντή πήξης (π.χ. γέλη ή σφαιρίδια).
4. Περιμένετε 20-30’ για τον σχηματισμό πήγματος. Για κάποια δείγματα (π.χ. όσα προέρχονται από ασθενείς που υποβάλλονται σε αντιπηκτική ή θροµβολυτική αγωγή) ενδεχομένως απαιτείται περισσότερος χρόνος για τον σχηματισμό πήγματος.
5. Μην αφήνετε το δείγμα περισσότερο χρόνο από αυτόν που χρειάζεται για το σχηματισμό του πήγματος.
6. Αν το δείγμα φυγοκεντρηθεί νωρίτερα από τη πλήρη δημιουργία του πήγµατος, η μετέπειτα παρουσία ινώδους, πιθανά θα οδηγήσει σε λανθασμένα αποτελέσματα.
7. Πριν φυγοκεντρήσετε το δείγμα, βεβαιωθείτε ότι έχει δημιουργηθεί το πήγμα.
8. Διαχωρίστε τον ορό από τα καθιζάνοντα στοιχεία αμέσως μετά το τέλος της φυγοκέντρησης.
9. Χρησιμοποιείστε διαφορετικό ρύγχος (tip) αυτόματης πιπέτας σε κάθε δείγμα, για αποφυγή επιμόλυνσης (carry-over).
10. Αν χρησιμοποιήσετε σωληνάρια µε διαχωριστή γέλης, βεβαιωθείτε πως έχει επιτευχθεί πλήρης διαχωρισμός του ορού από τα ερυθρά µε το σχηματισμό στρώματος γέλης (gel) μεταξύ πήγµατος και ορού.
11. Βεβαιωθείτε πως στο δείγμα δεν έχουν παραμείνει ερυθρά, η παρουσία των οποίων ενδέχεται να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα (πχ. τα ερυθρά καταναλώνουν γλυκόζη, μελέτες δείχνουν πως στους 25⁰C ο ρυθμός μείωσης της συγκέντρωσής της, φτάνει και το 10% για κάθε ώρα καθυστέρησης).

 

• Πλάσμα (σωληνάριο µε αντιπηκτικό)

1. Προετοιμάστε κατάλληλα τον δότη, ώστε να είναι εφικτή η συλλογή του αναγκαίου δείγματος.
2. Συλλέξτε το αίμα µε τυπικές τεχνικές φλεβοτομής σε σωληνάρια με το κατάλληλο αντιπηκτικό.
3. Συνιστάται φυγοκέντρηση του δείγματος αμέσως μετά από την αιμοληψία.
4. Βεβαιωθείτε ότι έγινε επαρκής φυγοκέντρηση, για την αποµάκρυνση των αιµοπεταλίων. Απομονώστε άμεσα το πλάσμα από τα καθιζάνοντα στοιχεία μετά τη φυγοκέντρηση.
5. Η τήρηση της αναλογίας ποσότητας του περιεχόμενου αντιπηκτικού και του απαιτούμενου όγκου δείγματος από την αιμοληψία, είναι σημαντική για την εξέταση. Όγκος αίματος διαφορετικός από τον αναγραφόμενο στο σωληνάριο, πιθανά θα οδηγήσει σε λανθασμένα αποτελέσματα.

 

 

• Ειδικές οδηγίες συλλογής και διαχείρισης δειγμάτων για εξέταση παραθορμόνης (PTH)

Το µόριο της παραθορµόνης (ΡΤΗ) έχει μικρό χρόνο ηµιζωής και διασπάται εάν φυλαχθεί εκτός ψυγείου. Για τον λόγο αυτό απαιτείται μεγάλη προσοχή στον προαναλυτικό χειρισμό του δείγματος. Κατάλληλα δείγματα είναι: ορός ή πλάσμα EDTA. Αν υπάρχει δυνατότητα, το πλάσμα θεωρείται καλύτερη επιλογή αφού α) δεν μεσολαβεί ο χρόνος σχηματισμού πήγματος και β) το µόριο της παραθορµόνης είναι πιο σταθερό παρουσία EDTA.

Στο σωληνάριο του δείγματος, πρέπει να αναφέρουμε το είδος του (ορός ή EDTA πλάσμα).

Δεν καταψύχουμε τα δείγματα, εάν η εξέταση πρόκειται να πραγματοποιηθεί εντός 48 ωρών, αλλά τα διατηρούμε στους 2⁰-8⁰C. Οι μεγάλες μεταβολές της θερμοκρασίας, επιταχύνουν την αποικοδόμηση του µορίου της παραθορµόνης.

1. Ορός

Άμεση φυγοκέντρηση μετά το σχηµατισµό του πήγµατος και διαχωρισµός του ορού. ∆εν φυγοκεντρούµε πριν σχηματιστεί το πήγμα (συνήθως 20⁰-30⁰C), αλλά και δεν καθυστερούµε µετά το σχηµατισµό του πήγµατος. Ο ορός μετά τον αποχωρισµό πρέπει να φυλάσσεται στους 2⁰-8⁰C.

 

1. Πλάσμα EDTA (από φιαλίδιο γενικής αίµατος)

Η φυγοκέντρηση και ο διαχωρισμός του πλάσματος να γίνει αμέσως μετά την αιμοληψία, καθώς δεν σχηματίζεται πήγμα. Μετά τον διαχωρισμό, το πλάσμα φυλάσσεται στους 2⁰-8⁰C.

 

• Παρεμβολές από την Βιοτίνη (ή βιταμίνη Β7 ή βιταμίνη Η ή συνένζυμο R)

Η βιοτίνη είναι μια υδατοδιαλυτή ένωση που μπορεί να αναφέρεται και με τα ονόματα: βιταμίνη Η, ή βιταμίνη Β7, ή συνενζύμο R. Η συνιστώμενη ημερήσια δόση της είναι 30-70 μικρογραμμάρια (μg). Οι συνήθεις πολυβιταμίνες περιέχουν περίπου 30 μg βιοτίνης. Η βιοτίνη λαμβάνεται σε υψηλές δόσεις και ως πόσιμο συμπλήρωμα για τη βελτίωση της υγείας των μαλλιών, του δέρματος και των νυχιών. Υψηλές ημερήσιες δόσεις βιοτίνης (≥ 1000 μg) χρησιμοποιούνται επίσης ως υποστηρικτική θεραπεία σε άτομα με μιτοχονδριακές μεταβολικές διαταραχές και σκλήρυνση κατά πλάκας.

Η λήψη μεγάλων ποσοτήτων συμπληρώματος βιοτίνης μπορεί να επηρεάσει κάποιες από τις εργαστηριακές ανοσοδοκιμασίες και να οδηγήσει σε ψευδή ή μη έγκυρα αποτελέσματα.

Αυτό συμβαίνει επειδή αυτές οι δοκιμασίες χρησιμοποιούν την αλληλεπίδραση της βιοτίνης με τη στρεπταβιδίνη ως μέρος της μεθοδολογίας μέτρησης. Η παρεμβολή από βιοτίνη μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς χαμηλά, ψευδώς υψηλά ή άκυρα αποτελέσματα, ανάλογα με τον σχεδιασμό της ανοσοδοκιμασίας. Ορισμένα παραδείγματα δοκιμασιών που πιθανά επηρεάζονται περιλαμβάνουν δοκιμασίες μέτρησης τροπονίνης, β-χοριακής γοναδοτροπίνης και θυρεοειδούς σε ορισμένες περιπτώσεις.

Έχει βρεθεί ότι υψηλές ημερήσιες δόσεις βιοτίνης μπορούν να δημιουργήσουν επίπεδα βιοτίνης στο αίμα, ικανά να προκαλέσουν τις ανεπιθύμητες παρεμβολές που αναφέρονται παραπάνω. Συνίσταται η αποχή από τη λήψη βιοτίνης για 48 ώρες πριν από τη συλλογή του δείγματος.

Αν υπάρχει η πληροφορία ότι ο δότης έχει κάνει χρήση σκευασμάτων που περιέχουν βιοτίνη, καλό είναι να αναφέρεται η πληροφορία αυτή στο παραπεμπτικό.

 

• Ενδεικτικές περιπτώσεις κοινώς ζητούμενων εξετάσεων, για τις οποίες η προαναλυτική διαδικασία προετοιμασίας του δείγματος καθιστά το δείγμα ακατάλληλο αν δεν τηρηθεί σχολαστικά:

 

► Λόγω αποχωρισµού του ορού ή του πλάσµατος στον µικρότερο δυνατό (?) χρόνο

• Γαλακτική Αφυδρογονάση (LDH)
• Γλυκόζη (GLU)
• Iνσουλίνη (INS)
• Κάλιο (P)
• Φλοιοεπινεφριδιοτρόπος Ορμόνη (ACTH) (πλάσµα EDTA) (?)
• Ειδική Νευρωνική Ενολάση (NSE)
• Oµοκυστεϊνη (OMO)
• Αµµωνία (ΝΗ₃ ή BUN) (πλάσµα EDTA) (?)
• Παράγοντες πήξης (πλάσµα κιτρικό)

 

► Λόγω συνεχούς συντήρησης του δείγµατος σε 2⁰-8⁰C

• C (? Πρωτεϊνη)
• Παραθορμόνη (PTH)
• Φλοιοεπινεφριδιοτρόπος Ορμόνη (ACTH)
• Αµµωνία (ΝΗ3) (?)
• Παράγοντες πήξης

 

► Λόγω αιµόλυσης, ακόµα και µε µικρού βαθµού

• Γαλακτική Αφυδρογονάση (LDH)
• Iνσουλίνη (INS)
• Κάλιο (Κ)
• Μαγνήσιο (Mg)
• Ειδική Νευρωνική Ενολάση (NSE)
• Αµµωνία (ΝΗ₃)
• Παράγοντες πήξης